تولد امام حسین بن علی (ع):

روز سوم شعبان سال چهارم هجری در حالی که شش ماهه بود از فاطمه زهرا علیها سلام متولد گردید، به طوری که تاریخ نشان می دهد دو مولود شش ماهه به دنیا آمدند. حضرت یحیی و حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و هر دو را سر بریدند.

پیامبر سفارش فرموده بود پستان در دهان او نگذارید تا من از سفر مراجعت کنم. همین که متولد گردید او را به حضور پیامبر بردند و حضرت کام او را با آب دهان خود برداشت و زبان در دهان او گذاشت و او را سیر نمود و فرمود: "حُسینٌ مِنّی وَ اَنَا مِن حُسین". اذان به گوش راستش و اقامه به گوش چپ گفت و فرمود: خدایا من او را دوست دارم تو دوست دار دوستداران او و دشمن دار دشمنان او را و امر فرمود عقیقه برایش کشتند و از انگشت ابهام پیامبر تغذیه کرد تا بزرگ شد.

به روایت ام سلمه برای حسین(ع) لباس بهشتی آوردند پیامبر(ص) بر او پوشانید و فرمود: این لباس که تار و پودش از پَر فرشتگان است به حسینم می پوشانم امروز روز زینت اوست.

دوره صباوت حسین بن علی (ع):

در مهد نبوت و مهبط فرشتگان و دامان عصمت و طهارت رشد نمود و در سن هفت سالگی بود که جد بزرگوارش پیامبر اکرم (ص) و بعد از سه ماه مادر گرامیش فاطمه علیها سلام را از دست داد.

اما در کنار پدر بزرگوارش تا سن 37 سالگی می زیسته است و ده سال بعد از پدر با برادر گرامی گذرانید و در سن 47 سالگی دوره امامت آن حضرت شروع شد و تا سن 57 سالگی ادامه داشت.

نام و القاب و کنیه آنحضرت:

پیامبر(ص) کنیه او را ابی عبدالله گذاشت و اسم مبارکش را  حسین نهاد و القابش را زکی، سید، سبط الثانی، امام الثالث، سعید، مبارک، طیب، الشهید، سید الشهداء، سید شباب اهل الجنة، ابوالائمه، ابوالمساکین قرار داد.

*از پیامبر (ص) پرسیدند: کدام یک از اهل بیت خود را بیشتر دوست داری. فرمود: حسن و حسین را.

*پیامبر (ص) فرمود: حسن و حسین گوشواره های عرش الهی هستند، بهشت به خداوند گفت مساکین و ضعفا را در من جا می دهی. خطاب شد مگر خشنود نیستی که حسن و حسین ارکان تو هستند، بهشت از این بشارت بر خود بالید و مانند عروسان مفاخره کرد.

*بنقل شیخ صدوق از حذیفه روایت کرده که دیدم رسول خدا دست حسین را گرفته و فرمود: ای مردم این حسین بن علی را بشناسید قسم به خدائی که جان من به دست اوست حسین در بهشت است دوستان حسین در بهشتند و دوستان دوستان او نیز در بهشت خواهند بود.

*از ابوسعید خدری روایت است که حسین (ع) را دیدم دوان دوان نزد پیامبر آمد رسول خدا نماز می خواند و حسین به گردنش آویخت و پیامبر با دست او را گرفته بود و همچنان تا بر رکوع رفت او را نگاهداشت.

*شیبانی از عبدالله بن شداد نقل می کند که پدرش گفت در یکی از اوقات نمازهای جماعت وقت عشاء خدمت پیامبر بودم حسن و حسین را بر دوش خود سوار کرده بود چون نزدیک مسجد شد آنها را زمین گذاشت. و در نماز نیز سجده را طولانی کرد چرا که حسین بر پشت او سوار شده بود.

پیامبر (ص) خبر از کشته شدن حسین(ع) داد:

*در کامل الزیارة روایت از امام صادق (ع) است که پیامبر در خانه فاطمه علیها سلام بود و حسین در دامانش، ناگهان پیامبر گریان شد و سجده شکر نمود و فرمود: ای فاطمه، فرشته نازل شد و گفت: یا محمد، آیا حسین را دوست داری؟ گفتم: آری، او نور دیده و پاره جگر و میوه دل من است. آنگاه فرشته دست روی سر حسین نهاد و گفت خداوند بر تو این مولود را مبارک گردانید و بر او رحمت و صلوات و بهشت ارزانی باد و لعنت و سخط و عذاب بر کسی که او را می کشد و با او به خصومت نزاع می نماید. او سیدالشهدا و سیدشباب اهل الجنة است و پدرش افضل از اوست سلام ما به او برسان و بشارت ده که او مشعل دار هدایت و پناه و حافظ دین و حجت من بر اهل آسمانها و زمین است.

*صاحب دُّرالنظیم نوشته که پیامبر (ص) حسین (ع) را گرفت و می بوسید و می فرمود: مرا با یزید چکار، خدا برکت ندهد در او و خدایا از رحمتت دور کن یزید را.

اشاره ای کوتاه به بعضی از صفات آنحضرت:

تواضع و سایر صفات امام حسین(ع):

عده ای از مساکین از حسین بن علی(ع) دعوت کردند، حضرت اجابت فرمود و بعد که آمد برای هر کدام از آنها انعاماتی فرستاد و به قدری متواضع بود که روزی محمد حنفیه رنجشی پیدا کرده بود و نامه نوشت، حسین (ع) بلادرنگ به خانه او رفت و از او دلجویی نمود و با اکرام و انعام خود او را نوازش فرمود.

حضرت ابا عبدالله بسیار به نماز و تلاوت قرآن اشتیاق داشت گویند در بعضی شبها هزار رکعت نماز می خواند مانند پدرش و بیست و پنج بار پیاده به حج مشرف شد و آنقدر به نماز علاقه داشت که قیام او برای بپاداشتن نماز بود و در میدان جنگ و هجوم دشمن هنگام ظهر ابو تمامه گفت وقت نماز است حضرت درباره اش دعا فرمود آنگاه به نماز پرداخت.

سخاوت آن حضرت:

در سخاوت آن حضرت روایات بسیاری رسیده از جمله آنکه سائلی از راه دور به سراغ خانه آن امام کریم آمده بود و آنحضرت چهار هزار دینار داد و از کمی آن عذر خواست.

حسین (ع) دارای صفات حسنه ممتاز بود، مهمانان را گرامی می داشت، سائل را محروم نمی کرد و آنقدر احسان می کرد که بی نیاز می شدند.

صله ارحام می کرد و تمام آنها مقرری داشتند، با فقرا مجالست و معاشرت داشت و به داد آنها می رسید، ارباب حاجت را دستگیری می کرد، محتاجان را اعانت می نمود بر یتیمان مهربان بود، اَنَس درباره پیامبر (ص) گفت: در خدمت حسین (ع) بودم کنیزی یک شاخه گل ریحان آورد تقدیم محضرش کرد، حسین (ع) او را آزاد کرد.

ابن صباغ گوید : معاویه سفری به مکه آمد . مال فراوانی از دینار و لباس و اموال به امام حسین (ع) داد، حضرت تمام آن را میان مستحقین تقسیم کرد، ابن عساکر گوید برای حسین(ع) از بصره متاع فراوانی آوردند آن حضرت نشست و تمام آنها را بین مردم تقسیم کرد و برخاست.

محمد بن ابی طلحه گوید سخاوت حسین(ع) شهرت جهانی دارد و هر کس از او چیزی بخواهد کَرَم می کند و حاجت سائل را برطرف می سازد و به عیادت اسامه رفت و او از وامداری خود شکایت کرد، فرمود: چقدر قرض داری؟ گفت: شصت هزار درهم حضرت قبول کرد، او گفت می خواهم در حضور خودم قبل از مردنم پرداخت شود امام پرداخت.

در وقتی که ابو عبدالرحمن به یکی از فرزندان امام سوره حمد تعلیم کرد، امام فرمود: هزار دینار خلعتی و مقدار فراوانی مروارید به او دادند، بعضی گفتند در حق این معلم انعام زیادی کردی، فرمود: این مال کجا به پای آنچه به پسرم آموخته می رسد.

شجاعت امام حسین(ع):

شجاعت قوت قلب و میوه ایمان است، در شجاعت و حاصل آن هیچکس مانند پیامبر (ص) نبود.

امیرالمومنین(ع) می فرماید: در شدت جنگها همه ما پناه به پیامبر می بردیم که قسم به خدا از همه ما شجاع تر و قوی دل تر بود و پس از پیامبر، علی (ع) صاحب این قدرت بود و در 80 جنگ غزوه آن را ثابت نمود. مخصوصا در جنگهای جمل و نهروان و صفین و لیلةالهریر که در یک شب یکهزار و چند نفر را کشت و چهل سال شمشیر از دست علی نیفتاد.

پس از امیرالمومنین(ع) مشهور است " الشُجاعَة الحُسینیَه" که مردم شجاعت حسین را دیدند شجاعت علی را فراموش کردند.

ازدواج امام حسین(ع):

اعراب در جنگ با ایران عده ای از شاهزادگان را اسیر نمود که علی(ع) سه دختر را خرید که یکی از آنان شهربانو بود که با امام حسین (ع) ازدواج نمود و امام علی بن الحسین، حضرت سجاد از او به دنیا آمد. که شهربانو هنگام نولد امام سجاد(ع) فوت کرد.

بعد از فوت شهربانو امام با رباب دختر امرءالقیس مادر سکینه خاتون تزویج کرد و رباب از عشره مبشره است که پیامبر وعده بهشت به آنان داده و زنی بسیار با شخصیت بوده و در فصاحت و بلاغت از پدرش ارث می برد و امام به او و او به امام بسیار علاقه داشت و زن دیگری به نام ام لیلا دختر ابی مرةبن مسعود ثقفی اختیار کرد که مادر علی اکبر است او هم قبل از واقعه کربلا از دنیا رفت. و زن دیگری به نام ام اسحق را گرفت که مادر فاطمه بنت الحسین بود. و دیگری قضاعیه است که مادر جعفر بن حسین است.

اولاد امام حسین (ع):

علی اکبر، علی اوسط (زین العابدین)، علی اصغر، جعفر، سکینه، فاطمه صغری.

حضرت نسبت به سایر ائمه بسیار کم اولاد بود و اما علی اکبر از ام لیلا و علی اوسط از شهربانو و علی اصغر از رباب و جعفر از قضاعیه و سکینه از رباب و فاطمه صغری از ام اسحق است که به علت بیماری در مدینه مانده بود.

نامه امام به معاویه:

امام حسین (ع) در مدت ده سال امامت و زعامت امت که معاصر با معاویه بود پیوسته اعتراضاتی نسبت به بدعتهای او می نمود و در آن روزگار پر خفقان امر به معروف و نهی از منکر می کرد و درابتدای گرفتن بیعت برای یزید، معاویه به فرمانداران نامه نوشت از جمله به سعیدبن عاص که حاکم مدینه بود.

او در جواب معاویه گزارش داد که اهل مدینه و به خصوص بنی هاشم به بیعت با یزید حاضر نیستند لذا معاویه نامه ای به امام نوشت بدین مضمون که از طرف شما گزارشاتی برای من رسیده که گمان نداشتم شخصیتی همچون تو به آنها اقدام نماید زیرا شایسته ترین اشخاص به حفظ پیمان کسی است که مانند تو صاحب عظمت و شرف و نسب هستی پس به ضرر خود اقدام مکن و امت را به آشوب و تفرقه نیفکن.

امام در جواب او مرقوم داشتند که آنچه نوشته بودی درباره من ساخته سخن چینان است من در وضع حاضر به فکر جنگ و اختلاف با تو نیستم گر چه در ترک جنگ با تو از خدا می ترسم زیرا ستمگریهای تو به جائی رسیده که حرام خدا را حلال کرده ای مگر تو نبودی که عمروبن حمق صحابی رسول الله(ص) و حجربن عدی و یاران او را به ناروا کشتی.

مگر تو نبودی که زیاد چند پدر را به پدر خود نسبت دادی و حال آنکه رسول خدا (ص) فرمود: مولود منسوب به فراش است مگر تو قاتل حضرمی نیستی به جرم آنکه او شیعه علی بود.

در نامه خود نوشتی که ملت را به اختلاف و نفرقه نیفکن من فتنه ای بزرگتر از حکومت تو بر این مردم نمی دانم و به خدا قسم هیچ فضیلتی نزد من برتر از جهاد و قیام بر علیه تو نیست و اگر در این جهاد بکوشم به خدای خود تقرب جسته ام و اگر به جهاد با تو برنخیزم از خدا برای خود مغفرت می طلبم و می خواهم تا مرا موفق دارد به رضای خودش.

 و چون گفته بودی بر تو کید می ورزم آنچه توانی بر من حیله کن زیرا کید کردن تو بر مردان نیکوکار تازگی ندارد و از گذشته معمول بوده لکن ای معاویه از خدا بترس بدان که برای تو نامه عملی است که هیچ عمل کوچک و بزرگ تو را فروگذار نمی کنند و همه را به حساب می آورند و کودکی را بر مسلمانان حکومت می دهی که شراب خوار و سگ باز است.

امام در این نامه جنایات و فتنه انگیزیها و بدعتها و آدم کشیهای او را گوشزد کرد و با خلیفه آینده و جانشین او مخالفت فرمود و از فرمانداران او مذمت کرد لذا معلوم شد امام از رفتار دستگاه اموی بسیار ناراحت و پیوسته در صدد موقعیتی بود که قیام بر علیه آن حکومت جابرانه بنماید.

پرورش یزید:

یکی از زنان خراب در زمان معاویه میسون دختر بجدل کلبی بوده که از معروفه های شام محسوب می گشت.

چون بسیار وجیه بود معاویه او را به زنی اختیار کرد به صورت ظاهر و یزید از او متولد گردید و بعد هم او را طلاق داد.

چون معاویه دیگر اولادی پیدا نکرد و منحصر به یزید شد لذا او را بسیار آزاد گزارده و هر نوع کار زشت و فساد بود در کودکی و جوانی انجام داد و سگ بازی و شرابخواری و زناکاری از جمله عادات او بود و در بدو تولدش هم او را به دایه ای مسیحی که از طایفه بنی کلب بود دادند و اینان از وحشی های بیابانی بودند که به رشد مسیحیت بیابانی او را تربیت کردند و معلوم است که مسیحیان در نهاد اولادشان علی الخصوص آن موقع بغض اسلام و دشمنی پیغمبر را تلقین می نمودند.

لذا او با خشونت و شقاوت و خود مختاری و عادات زشت و ناپسند و دل پر از کینه اسلامیان بار آمد و چون معاویه قصد ولایتعهدی برای او داشت با همه این خباثت او را به استادان شعر و ادب سپرد، لذا ادبیات او خوب بوده و شعر خوب می گفت و در سن 37 سالگی به درک واصل شد و در این مدت سه سال حکومتش در سال اول واقعه کربلا را به وجود آورد و شرحش می آید و در سال دوم مدینه را قتل عام کرد و مال و ناموس مردم را به سربازانش مُباح نمود که چند هزار باکره حامله شدند به علت آنکه او را از خلافت خلع کردند و در سال سوم لشکر فرستاد مکه را خراب کنند و منجیق نصب کرد و دستور داد آتش بزنند تا از اسلام اثری نماند که خبر مرگش را آوردند و لشگر برگشت.

نَسَب زیاد:

مورخین می نویسند چون پدر زیاد نا معلوم بود او را زیاد بن ابیه گویند در نامه ای که معاویه به او نوشت او را منتسب به پدر خودش نمود و او را برادر خواند تا بتواند کمال استفاده را از چنین بی پدری ببرد.

نَسَب عمر سعد:

روایت از حضرت باقر (ع) که فرمود: قاتل یحیی بن زکریا وَلَدُالزنا بوده و قاتل حسین هم همچنین. سعدبن ابی وقاص گفته که عمر از او نیست و نفی کرد پسرش را از فراش خود بلکه پدر او مردی از بنی عذره است که خراج گیر امیه بوده و معاویه به او افتخار کرده که من به خلافت سزاوارترم زیرا تو از بنی عذره (یعنی اولاد کثافت) هستی و من از بنی امیه.

نَسَب شمر:

ابن کلبی می نویسد که زن اعورذی الجوشن از خیام سبیع به طرف خیام قبیله کنده می رفت راه را گم کرد و تشنه شد به چوپانی برخورد که گوسفند می چرانید از او آب خواست چوپان گفت: آب می دهم به شرط تمکین و او حاضر شد و شمر را آبستن گردید و لذا حضرت اباعبدالله (ع) به او فرمود: یابن الراعی و همچنین سایر قاتلین تا در نطفه آنها خللی نبود نمی توانستند امام را بکشند.

قیام به حق و برای حق و به سوی حق:

امام حسین(ع) ده سال پس از شهادت برادرش امام حسن(ع) با عهد و پیمان برادر که با معاویه بسته بود تحمل فرمود و تا معاویه زنده بود بیعتی از حضرت نخواست و حضرت هم به او کاری نداشت. لذا در پیمان با معاویه پایداری نمود تا قضاوت تاریخ نتواند به شخصیت او ذره ای خرده گیری کند اما همینکه او مرد و یزید بنا به وصیتش بر اریکه خلافت قرار گرفت، اولاً: خلافت از لحاظ شخصیت اجنماعی و علمیت و شجاعت و سخاوت و فصاحت و غیر ذالک حق طلق حسین بن علی بود، ثانیاً: بنابر وصیت پیامبر اکرم که علی(ع) را به امر خدا جانشین و خلیفه خود قرار داد و فرمود: بعد از تو حسن و حسین به آن مقام سزاوارترند، ثانیاً: وصیت پدرش علی(ع) به خلافت آنحضرت، رابعاً: وصیت برادرش به او، خامساً: پیمان با معاویه که در آن قید شد تا معاویه زنده است خلافت به او و بعد از او متعلق به حسن بن علی و حسین بن علی است و معاویه حق وصیت ندارد و امضاء نموده و بزرگان قومش را به شهادت گرفت، سادساً: وصیت معاویه به یزید که از او بیعت نگیر و با او به جنگ نپرداز.

با همه این مقدمات یزید جاهل سرمست همیم که پدرش مرد و مردم شام به او تبریک گفتند به حاکم مدینه نوشت از حسین بن علی و عبدالله بن زبیر برای من بیعت بگیر.

و دلایل بیشمار دیگر که در اینجا مجال بیان آنها نیست سبب قیام امام شد.

قیام کرد تا حق را از باطل جدا سازد.

قیام کرد تا عدالت را جایگزین ظلم و بیدادگری کند.

قیام کرد تا مگر آنانکه سب و لعن علی را فریضه می دانستند رسوا نماید.

قیام کرد تا نور هدایت از پس ظلمت بنی امیه سر برآورد.

قیام کرد تا جنایت پنجاه ساله حزب اموی را روشن سازد.

قیام کرد تا چهره حقیقی اسلام را بنمایاند.

قیام کرد تا آن کودکانی که در این مدت بیست ساله حکومت معاویه جوان شدند و اطلاع از حقایق قرآن ندارند جز لهو و لعب بنی امیه و بازی آنها، را با دین آشنا کند.

قیام کرد تا باقیماندگان مکتب نبوت را به مردم معرفی کند.

قیام کرد تا قیام به نصیحت و قیام به موعظت و قیام به اِحقاق حق را نشان دهد و مردم را از ابهام خارج کند.

بیعت خواستن حاکم مدینه از حسین بن علی(ع):

نامه یزید با بخشنامه ای که شامل فوت معاویه و بیعت عمومی مردم است به حاکم مدینه ولید بن عتبه نوشت و در نامه خواسته بود که حسین بن علی و عبدالله بن زبیر و عبدالله بن عمر را به بیعت من دعوت کن و چنانچه امتناع کردند سر آنها را با جواب نامه برای من بفرست.

ولید در شب امام را دعوت نمود تا نامه یزید را به ایشان بدهد. امام بعد از خواندن نامه فرمودند که من در صبح و در حضور مردم اعلام می کنم که بیعت می کنم یا نه.

ابن زبیر همان شب به طرف مکه رهسپار شد صبحگاه ولید هفتاد نفر را در تعقیب او فرستاد و به او دست نیافت. همانها را به دنبال امام فرستاد و خبر دار شد که حضرت هم شبانه به سمت مکه رفته است. لذا ولید در جواب نامه یزید نوشت حسین کسی نیست که با تو بیعت کند خود دانی.

حرکت امام به مکه:

حضرت ابا عبدالله (ع) با خاندانش به طرف مکه حرکت کردند و روز سوم شعبان شصت هجری وارد مکه شدند و مردم مکه به استقبال آنها رفتند و ابراز احساسات و خوشحالی نمودند.

نامه های دعوت:

به قولی دوازده هزار نامه از بزرگان و اشخاص برجسته به مکه و به دست امام رسید و در بعضی نامه ها آمده بود که بیش از یکصد هزار نفر در کوفه انتظار جان فشانی در راه تو را دارند.

امام در جواب مرقوم داشتند که من نامه های شما را در یافتم و از مضامینش مطلع شدم لذا برادرم و ابن عمم و مسلم بن عقیل را به سوی شما می فرستم تا چنانچه آنچه نوشتید آنها نشان دادید و آنها مرا از استقبال شما آگاه کردند به سوی شما حرکت می کنم.

مسلم به سمت کوفه حرکت کرد در راه دو نفر راهنما که با او همراه بودند از تشنگی هلاک شدند.

مسلم شبانه به کوفه رسید و به منزل سلیمان بن صرد رفت و نامه امام را نشان داد و از او کمال پذیرایی شد و شیعیان خبردار شدند و دسته دسته می آمدند و هجده هزار نفر بیعت کردند و مسلم نیز نامه ای برای امام فرستاد که تا امروز قریب هجده هزار نفر بیعت کردند و خوب است زود حرکت نمایید و تاخیر جایز نیست.

حکومت کوفه از آنِ ابن زیاد شد:

ابن زیاد حاکم بصره بود و یزید حکومت کوفه را نیز به او سپرد. ابن زیاد نیز خوشحال از این خبر برادرش عثمان بن زیاد را به جای خود معین کرد و خود به سمت کوفه حرکت کرد. ابن زیاد با لباس بنی هاشم وارد کوفه شد و چهرا خود را پوشانده بود و مردم به گمان اینکه او حسین بن علی است از او استقبال شدیدی به عمل آوردند. وقتی به دروازه رسید و دستور داد که درها را بگشایند آن هنگام او را شناختند.

صبح فردا مردم را به مسجد دعوت کرد و گفت:

ای مردم من بر شهر شما حاکم شده ام تا حق مظلوم را بگیرم. من برای شما چون پدری مهربانم و اما شمشیر من به  سوی کسی است که اوامر مرا به جا نیاورد.

از منبر پایین آمد نعمان را به شام فرستاد و بزرگان قبائل و سرشناسان را دعوت کرد و جاسوسان را در راه ها گذارد و حکومتنظامی برقرار کرد. ماموران با کوچکترین سوء ظن اشخاص را گرفته زندانی کردند و در مدت کوتاهی پنج هزار نفر زندانی شدند و عده ای را تهدید به قتل و تبعید نمود و رجال کوفه را دستگیر نمود و رعبی در دلها انداخت و فعالیت طرفداران امام را خنثی نمود و در صدد دستگیری مسلم بن عقیل برآمد.

شهادت مسلم

مسلم از خانه سلیمان به خانه هانی از بزرگان کوفه رفت که در کنار علی در جنگ جمل و صفین با دشمانان جنگیده بود.  مسلم گفت: آمده ام تا مرا پناه دهی و هانی نیز او را پناه داد.

ابن زیاد غلامی داشت به نام معقل که بسیار دغل و حیله گر بود مبلغ سه هزار درهم به او داد و گفت به هر طریق است مسلم را پیدا کن.

معقل به صورت جاسوس به خانه هانی راه یافت و از تمام اسرار و نقشه ها مطلع گردید.

ابن زیاد جهت احوالپرسی به خانه هانی رفت و از او دعوت کرد که به دارالاماره برود. همین که هانی به دارالاماره رسید ابن زیاد مانند یک فرماندار کینه توز شروع کرد از هانی سوال کردن که خانه تو محل فتنه و آشوب است. هانی از بیان مطالب خودداری کرد ابن زیاد گفت که گمان می داری من بی اطلاعم و معقل را خواست و آنها را با هم روبرو نمود و هانی از تحویل دادن مسلم به ابن زیاد سرپیچی کرد و ابن زیاد با عصایی که در دست داشت به سر و صورت هانی زد و را در زندان انداخت.

مسلم که مطلع شد از خانه هانی خارج شد و با کمک قبیله مذبح قیام کرد تا او را نجات دهد و چهل هزار مرد مسلح او را همراهی کردند. وقتی به دارالاماره رسیدند ابن زیاد به بام رفت و آنان را از قهر یزید ترساند و تا جایی رعب در دلهای آنان انداخت که همگی پراکنده شدند و حتی یک نفر نیز در کنار مسلم نماند.

مسلم در خانه زنی به نام طوعه پناه گرفت و ماموران ابن زیاد که توسط پسر طوعه از محل پنهان شدن مسلم اطلاع یافتند به خانه طوعه ریختند و مسلم تک و تنها به جنگ با آنها پرداخت. سپاه که دید از پس او برنمی آید لذا ابن اشعت به او گفت چرا خود را به کشتن می دهی در امان هستی تسلیم شو. مسلم که زخم زیاد برداشته بود گفت: راستی من در امانم؟ و تسلیم شد. او را بسته، به دارالاماره بردند.

ابن زیاد به او گفت : تو را بکشم به طرزی که سابقه نداشته باشد. مسلم گفت: نماینده تو امان داد تو مرا می کشی؟ پس وصیتی کرد و رو به عمر سعد کرد که نسبتی با هم داشتند و گفت: ای پسر سعد در کوفه هفتصد درهم بدهکار هستم شمشیر و زره مرا بفروش و قرض مرا ادا کن و نعش مرا دفن کن و یک نفر بفرست تا به حسین بن علی خبر دهد تا از آمدن به کوفه منصرف شود.

در روز هشتم ذی الحجه سال 60 هجری مسلم را به بالای قصر بردند و او امان خواست تا دو رکعت نماز گذارد و بعد از نماز سر او توسط بکیربن حمران بریده شد و تن پاکش را از بالا به پایین انداختند و سرش را به شام برده و در دروازه شهر آویزان کردند.

حرکت امام از مکه:

روز ترویه هشتم ذی الحجه سال 60 هجری حضرت حسین بن علی(ع) مهیای حرکت به سوی عراق شد بنا به دعوتهای قبلی اهل کوفه.

روزی بود که مردم از دورترین نقاط زمین برای حج خانه خدا به مکه می آمدند، حضرت حج را بدل به عمره مفرده کرد و با خانه خدا وداع نمود چون دانسته بود، عدّه سیصدنفری به دستور یرید به مکه آمده اند و در زیر احرام اسلحه بسته اند و قصد کشتن او را دارند. برای احترام خانه خدا که محل اَمن و امان است دوستان و اقوام از مهاجر و انصار را دعوت نمود و با آنها وداع کرد و این خطبه را خواند:

حمد و سپاس برای خداست و حول و قوتی نیست مگر بر خدا و درود بر پیغمبرش، فرزندان آدم را گریزی از مرگ نیست، مرگ مانند برگردن آدمیان احاطه دارد، و من به گذشتگانم آن اشتیاق را دارم که یعقوب نسبت به یوسف داشت و پروردگار برای من مصرعی (محل مصاف و مبارزه) اختیار فرموده که ناگزیرم از رفتن به سوی آن و می بینم گرگها در بین نواریس و کربلا اعضای بدن مرا از یکدیگر پاره پاره می کنند تا خود را سیر کنند و از آنروزی که خداوند مقدر کرده است نمی توان گریخت و رضای خدا رضای ما اهلبیت است و بر بلای الهی صابریم و خدا اجر صبرکنندگان را به ما می دهد، پاره تن پیغمبر و نزدیکان او در بهشت با او باشند و چشم پیغمبر به ایشان روشن می شود، هر کس می خواهد در راه ما جانبازی کند و خود را برای دیدار خدا آماده کرده و حاضر کوچ کردن باشد، من فردا به خواست خدا کوچ می کنم و قبل از ظهر هشتم ذی الحجه حرکت فرمود.

گفتگوی امام با صحابه:

*به جابربن عبدالله انصاری فرمود: برادرم به امر خدا و رسول عمل فرمود و صلح کرد، من هم به امر خدا و رسول عمل می نمایم و قیام می کنم.

*به ابن عباس فرمود: چه می گویی درباره مردمی که بیرون کردند پسر دختر پیغمبرشان را از خانه اش و از جوار حرم جدش و مأوای خود را ترسان ترک کرد و استقرار ندارد و قصد کشتن او دارند و حال آنکه نه گناهی کرده و نه مرتکب جرمی شده، ابن عباس عرض کرد فدای تو شوم اگر برای سفر عراق ناگزیر هستی زن و فرزندت را همراه نبر، فرمود، پسر عم: رسول خدا (ص) را در خواب دیدم مرا امر کرد به کاری که نمی توانم خلاف نمایم و امر فرمود به بردن زن و فرزندم.

*ام سلمه پیغام فرستاد به نقل اثبات الوصیه و بحار مجلسی که یابن رسول الله به طرف عراق مرو چون من از رسول خدا شنیدم که می گفت فرزندم در عراق کشته می شود و یک شیشه خاک به من داد و فرمود: آنرا نگاه دارم، امام برای ام سلمه پیغام داد من حتما کشته خواهم شد و از تقدیر خدا نمی توان گریخت و از مرگ چاره ای نیست و آن روز و ساعت و مکانی را که در آن کشته می شود می دانم و مدفن خود را می شناسم همچنانکه تو را می شناسم و حرکت نمود.

امام در مسیر حرکت:

امام در مسیر حرکت از چندین منزل عبور کرد که در اینجا تنها به شرح بعضی از وقایعی که در منزلهای مختلف اتفاق افتاده می پردازیم.

*منزل اول (تنعیم)

*منزل دوم (ذات عرق) : حضرت از فرزدق پرسید: مردم کوفه در چه حال بودند؟ عرض کرد: شما در دلهای آنان جا دارید اما شمشیرهاشان علیه شما است.

*منزل سوم (حاجز) : در این منزل جواب نامه مسلم را که امام را دعوت به حرکت نمود نوشت و به قیس بن مسهر صیداوی داد. در نامه نوشته بود: از اجتماع شما مردم مطلع شدم که قیام به گرفتن حق ما نمودید از خدا می خواهم در این کار موففق باشید و با استقامت اجر بزرگی نصیب شما شود من روز سه شنبه هشتم ذی الحجه از مکه بیرون آمدم وقتی قاصدم به شما می رسد مهیا باشید.

وقتی قیس قاصد امام به قادسیه رسید جاسوسان او را دستگیر کردند و خواستند تفتیش نمایند قیس نامه را خورد تا به دست آنها نیفتد او را نزد ابن زیاد بردند ابن مرجانه از مضمون نامه سوال کرد، او نگفت، دستور داد ببرید او را به مسجد بالای منبر از علی و اولادش بیزاری جوید.

قیس بالای منبر رفت پس از حمد و ثنای الهی و درود بر پیغمبر و علی و حسن وحسین لعن بر یزید و پدرش و ابن زیاد نمود. و گفت: ای مردم من نماینده حسین هستم قریباً به شما وارد می شود چون او را دعوت کرده اید اجابتش نمایید، ابن زیاد گفت: او را از بالای دارلاماره به پایین بیندازید، همینکه او را پرت کردند استخوانهایش خرد شد، ابن عمیر سر او را جدا کرد.

*منزل چهارم (عیون)

*منزل پنجم (حزیمه)

*منزل ششم (زرود): در این منزل خیمه و خرگاهی دید فرمود: از کیست؟ گفتند: از زهیر بن قین جبلی است امام به دنبال او فرستاد او ابتدا متحیر شد اجابت کند یا امتناع، زنش دلهم دختر عمرو گفت: سبحان الله پسر رسول الله تو را می طلبد تأمل داری؟ زهیر برخواست و با یک ملاقات منقلب گردید لذا با زنش وداع کرد و به اطرافیان خود گفت هر کس می خواهد برود و هر کس میل دارد با من باشد، من بیادم آمد که در سال 32 هجری که برای فتح به لنجر رفتیم و غنایم زیادی نصیب ما شد، من بسیار خوشحال بودم سلمان فارسی به من گفت اگر جنگ در رکاب پسر پیغمبر را درک کردی بیشتر خرسند خواهی شد زیرا او تو را به غنایم اُخروی می رساند و آخرت بهتر از دنیا است، این بگفت و با آنها وداع نمود و خرگاه خود را در جنب خیمه های امام زد و بود تا در روز عاشورا شهید شد.

در همین منزل خبر شهادت مسلم و هانی را آوردند امام بلند بلند گریه کرد و همراهان به گریه افتادند. امام فرزندان مسلم را خواست و نوازش نمود.

*منزل هفتم (ثعلبیه)

*منزل هشتم (شقوق): در این منزل حضرت گفتگویی با اصحابش داشت و از جنایات بنی امیه و کشتار دوستان علی (ع) سخن راند و قتل میثم و رشید هجری را متذکر شد.

*منزل نهم (زباله): در این منزل خبر قتل قیس بن مسهر صیداوی فاصد حضرت را دادند. و امام خطبه خواند و خبر شهادت مسلم و هانی و قیس و عبدالله را به اصحاب داد و فرمود مردم عراق با من خدعه و خیانت کردند و من بیعتم را از شما برداشتم با این اعلام هر کس می خواهد برگردد و من در این سفر به سوی شهادت می روم.

آنها که برای جنگ و غنیمت آمده بودند برگشتند و به نقلی بیش از 350 نفر متفرق شدند.

*منزل دهم (بطن العقبه):  در این منزل قافله، دل به شهادت دادند و ساعت به ساعت مطلب برایشان روشن می شد و از آنجا حرکت کردند صبحگاهان دستور فرمود: آب فراوان است بردارند و همه سیراب شوند.

اصحاب گفتند: از اینجا به بعد آب فراوان است برای جه برداریم؟ حضرت فرمود: در این نزدیکی مهمانانی به ما می رسند و تشنه اند لذا آب بسیار برداشتند و حرکت کردند به طرف ذوحسم که ناگاه یکی از اصحاب تکبیری گفت. امام فرمود: برای چه تکبیر گفتی؟ گفت: نخلستانی می بینم. دیگری گفت: من مکرر در این راه رفته ام نخلستان ندارد. مکی نزدیک شدند سر نیزه هایی مشاهده شد. امام دستور فرمود تا به پناهگاهی رفتند. بعدا که حر و یارانش وارد شدند بسیار تشنه بودند در نزدیکی ظهر بود که تلاقی شد و اظهار تشنگی کردند. امام دستور داد تا همگی آنان را سیراب کردند.

سپس فرمود: ای حُرّ آیا برای یاری ما آمدی یا علیه ما هستی؟ حر گفت: حصین بن نمیر با سوارانی بسیار مأمور قادسیه و راههاست که هر رهگذری را تفتیش کنند و مرا مأمور کرده با هزار سوار سر راه بر شما بگیرم و مانع رفتن شما به کوفه شوم، امام فرمود: " لا حَولَ وَ لا قُوَةَ اِلاّباللهِ العَلِی العَظیم" .

پس از اذان ظهر امام خطبه خواند و فرمود: ای مردم من نیامدم به طرف شما مگر به جهت رسیدن نامه ها و قاصدهای پی در پی شما و نوشتید و گفتید که ما امام و پیشوا نداریم تو به سوی ما بیا تا ما را هدایت کنی اینک من آمدم تا تجدید عهد کنیم .

آنگاه به حرّ فرمود: تو امامت همراهان خود را بنما، حرّ گفت: نه بهتر است با شما نماز بخوانیم. (همین یک نماز صحیح و درست و مقبول بود که سبب هدایت ابدی حر شد اگر ما مردم هم یک نماز به تمام معنی خالص خوانده بودیم اینطور گرفتار نمی شدیم).

سپس حر در جواب خطبه ای  دیگر که در آن امام به نامه ها اشاره داشتند گفت: به خدا ما از این نامه ها اطلاعی نداریم. حضرت به عقبة بن سمعان فرمود: آن دو خرجین نامه را بیاورد و برابر چشم آنها ریخت، حر گفت ما از آنهایی که برای شما نامه نوشته اند نیستیم ما مأموریم هر کجا با شما برخورد کردیم با تو باشیم تا به کوفه نزد ابن زیاد برسیم.

امام فرمود: مُردن من بهتر است از اینکار. و بعد از مذاکرات بسیار حر پیشنهاد کرد بهتر است راهی غیر از کوفه و مدینه در پیش گیری و من هم به ابن زیاد خبر می دهم مرا از این مأموریت باز دارد، اینجا موافقت شد امام به طرف عذیب حرکت کرد  حر هم به همراه حضرت با فاصله به حرکت آمد.

در راه نیز صحبتهایی بین امام و حر رد بدل شد و بدانجا رسید که امام فرمود: من از کشته شدن نمی ترسم که این افتخار من است. در اینجا حر دیگر سخنی نگفت و به فکر بود.

*منزل یازدهم (عذیب الهجانات)

*منزل دوازدهم (بیضه)

*منزل سیزدهم (رهیمه): در اینجا با مردی ملاقات نمودند به نام ابوهرمگفت: چه چیز باعث شد از حرم پیغمبر (ص) خارج شدی. امام گفت: بنی امیه مرا دشنام دادند، صبر کردم. مالم را بردند، تحمل نمودم. خواستند خونم را بریزند، مهاجرت کردم و خدا می داند چگونه و کجا مرا خواهنند کشت و به کیفر قتل من خدا لباس ذلت و خواری بر آنها پوشد و شمشیر دشمنان را بر آنها مسلط نماید و بر آنها کسی را حاکم کند که آنها را خوار نماید.

*منزل چهاردهم (قصر بنی مقاتل)

*منزل شانزدهم (نینوا): برای حر نامه ای رسید  که بر حسین سخت بگیر و او را در بیابان بی آب فرود آور.

 امام و یارانش مقاومت نمودند و به راه ادامه دادند تا آنکه در روز دوم محرم 61 به کربلا رسیدند. فرمود نام این مکان چیست .کفتند: کرب و بلا، فرمود: فرود آئید و خیمه برپا کنید اینجا مصرع و قتلگاه من و همراهان من است. در اینجا ما کشته می شویم.

ورود به کربلا:

در روز دوم محرم 61 به کربلا رسیدند. فرمود نام این مکان چیست .گفتند: کرب و بلا، فرمود: فرود آئید و خیمه برپا کنید اینجا مصرع و قتلگاه من و همراهان من است. در اینجا ما کشته می شویم. همه پیاده شدند و دستور دادخیمه ها در جای پستی بر پا نمودند و اطراف آن را خندق کندند به منظور حفظ حرم و مشغول اصلاح شمشیرها شدند و رو به اصحاب کرد و فرمود: "اَلناسُ عَبیدُالدُنیا وَ الدینَ لَعِقٌ عَلی اَلسِنَتَهُم" مردم بنده دنیایند و دین تنها لقلقه زبان آنهاست.

نامه ابن زیاد:

ابن زیاد وقتی خبر ورود به کربلا را شنید نامه ای نوشت که یا حسین خبر ورود تو را به من دادند ولی یزید به من نوشته که در خوابگاه استراحت نخوابم و نان سیر نخورم تا آنکه تو را در حکم خود و حکم یزید درآورم و یا تو را به نزد خدا بفرستم، همین که نامه به امام رسید به دور انداخت و فرمود: کسی که رضای مخلوق را به غضب خدا مقدم دارد هرگز رستگار نمی شود، نامه رسان درخواست پاسخ نامه را نمود، امام فرمود: پاسخش عذاب دردناک پروردگار است که به زودی او را فرا می گیرد.

قاصد پاسخ را رسانید و ابن زیاد مشغول جمع قشون شد و با زر و سیم و وعده و وعید مردم را فریفت و قشونی تهیه کرد و از جمله صاحب منصبان که ماموریت برای کربلا پیدا کردند عمر پسر سعد وقاص بود که قبلا ابلاغ حکومت و فرمانداری شهر ری را به او داده بودند.

وقتی ماموریت به کربلا یافت امتناع کرد و گفت من با حسین خویشاوندم و به جنگ او نمی روم، ابن زیاد گفت اگر به کربلا نروی ابلاغ حکومت ری را از تو خواهم گرفت و او را مخیر نمود بین دو راه یا حکومت ری با کشتن حسین بن علی و یا کناره گیری از سیایت و رد امارت ری، او با دوستان مشورت کرد و آنان گفتند: حسین خویشاوند تو است و مورد توجه مسلمانان و پسر پیغمبر (ص) است و او را از رفتن به کربلا منصرفش کردند.

اما تا صبح با خود اندیشید و در نتیجه نفس خود را قانع نمود به اینکه به کربلا می روم و حسین را از جنگ منصرف می کنم و به حکومت ری هم می رسم.

ابن زیاد فرماندهی کل قوا را به عمر سعد داد و با شش هزار لشکر روانه کربلا گردانید و پس از او حصین بن نمیر را با چهار هزار و عروة بن قیس را با چهار هزار و یزیدبن رکاب کلبی را با دو هزار و مازنی با چهار هزار و نصر مازنی با سه هزار جمعا بیست هزار تا هشتاد هزار بلکه بعضی تا یکصد و بیست هزار لشکر نوشته اند که کم کم تا شب تاسوعا روانه کربلا شدند.

فرمان بستن آب فرات:

در شب هفتم از طرف ابن زیاد فرمان رسید.

به نقل مجلسی، عمر سعد، عمروبن حجاج را دستور داد با پانصد نفر سوار شریعه را احاطه کنند و نگذارند امام و اصحابش آب را بردارند و به نقل ابی مخنف ابن زیاد نوشته بود: چون نامه من به تو رسید بلادرنگ اگر حسین بیعت کرد فبها و الا او را از آب منع کن و آب بر هر یهودی و نصرانی حلال است مگر بر حسین و اهل بیتش.

چون نامه به عمر سعد رسید حجربن جبر را با چهار هزار سوار مامور شریعه قاضریه نمود تا از بردن آب جلوگیری کنند.

و با توجه به کوتاهی هایی که از عمر سعد دیده می شد، شمربن ذی الجوشن به ابن زیاد گفت: آیا تو راضی می شوی که حسین در حکومت متصرفه تو باشد و دست از او برداری به خدا اگر او از اینجا برود دیگر ممکن نیست به او دست یابی.

ابن زیاد دانست که شمر می خواهد فرمانده لشگر شود و در ضمن کینه و دشمنی و رقابت او با عمر سعد روشن بود و از طرفی او از نواصب و خوارج نهروان بوده و کینه دیرینه با آل علی داشت، لذا ابن زیاد فرمان نوشت و شمر را با چهار هزار لشگر روانه کربلا نمود و نوشت اگر عمر سعد در اجرای دستورات قبل اقدام کرد مقامش محفوظ است و اگر تردید و تعللی دارد فرماندهی سپاه را به شمر واگذار کند.

مذاکرات امام با عمر سعد:

همینکه عمر سعد تصمیم گرفت خودش سردار لشگر باشد و راضی نشد ریاست را به شمر واگذار کند دستور داد تا دائره محاصره را تنگ کردند.

امام عمروبن قرضه انصاری را به طرف ابن سعد فرستاد تا شبی بین دو لشگر مذاکره شود، عمر سعد بیست نفر از شجاعان را معلوم کرد تا به همراه ببرد و به مذاکره بپردازد دید امام با برادرش عباس و پسرش علی اکبر تنها آمدند.

ابن سعد هم با پسرش حفص و غلامش آمد در خیمه ای نشستند. امام فرمود: ای پسر سعد، آیا می خواهی با من جنگ کنی، آیا از خدایی که بازگشت تو به سوی اوست نمی ترسی؟ در حالی که می دانی و می شناسی من پسر پیغمبر هستم، آیا بهتر نیست همراه من باشی و این قوم پلید را واگذاری که همانا این امر به رضای خدا نزدیکتر است.

عمر سعد جواب داد: می ترسم خانه مرا در کوفه خراب کنند. امام فرمود: من خانه ات را می سازم. عمر سعد گفت: می ترسم اموالم را ببرند، امام فرمود: من بهتر از آن به تو می دهم و چنانچه بخواهی در حجاز خانه و اموال به تو می بخشم، عمر سعد گفت: می ترسم زن و بچه ام را اسیر کنند. شاید امام فرموده باشد، از اینکه زن و بچه مرا اسیر کنند هراسی نداری؟! حضرت که دید او بهانه جوئی می نماید فرمود: خداوند تو را در بستر خوابت به زودی بکشد و نیامرزد تو را روز قیامت، به خدا امیدوارم که از گندم عراق نصیبت نشود مگر کمی، دعای آن حضرت مستجاب است و ابلاغ فرمانداری ری را از او گرفتند و به شماتت دوست و دشمن گرفتار شد و در بسترش به امر مختار کشته شد.

وقتی خبر مذاکرات به ابن زیاد رسید نامه ای به عمر نوشت که من تو را برای شفاعت و تامین دادن به جانب حسین نفرستادم چنانچه او و اصحابش تسلیم شدند به نزد من بفرست والا بر آنها حمله کن و آنها را بکش و بر بدنشان اسبها را بگذران زیرا او در حق خود و دیگران ظلم نموده.

این نامه را به شمر داد و او را مأمور نمود به کربلا برود او در عصر تاسوعا وارد کربلا شد و غوغائی برپا کرد و طبلها به صدا درآمد هلهله و قهقهه لشکر بلند شد، اهل حَرَم سوال کردند چه خبر است؟ گفتند: سرلشکر تازه ای وارد شده نامش شمر است امام کلمه استرجاع را فرمود: "اِنّالِلّه وَ اِنّا اِلَیهِ راجِعُون".

دوستان ابن سعد به او نوشتند که از تو به ابن زیاد بسیار سعایت شده و نامه ای به تو نوشته حامل آن شمر است بدانکه اگر استعفا دهی تصمیم دارد تو را هم بکشد، لذا عمر سعد در بن بست واقع شد و حاضر نشد کار را به رقیب خود واگذارد و رو کرد به شمر و گفت: لعنت خدا بر تو که خراب کردی کاری را که من امید اصلاح آن را داشتم.

ریاست پیادگان را به شمر داد و روحیه اش در مقابل رقیب عوض شد و از سه طرف دستور داد خیمه های آل الله را محاصره کردند در این حال حربن یزید ریاحی پیش آمد و سوال کرد: آیا با حسین جنگ می کنی گفت آری و دست برد به چله کمان و گفت شهادت دهید در نزد امیر که اولین تیر را من که سردار لشکرم به سوی خیام طاهرات رها کردم و گفت: ای لشکر خدا سوار شوید و بشارت می دهم شما را به بهشت!

امام (ع) در خیمه تکیه نموده و به خواب رفته بود که زینب کبری آمد و حضرتش را بیدار کرد و ابوالفضل آمد و عرض کرد: ای برادر این قوم شروع به حمله کردند، امام فرمود: عباس جان تو هم سوار شو برو نزدیک آنها و بگو چه می گوئید و چه می خواهید.

حضرت اباالفضل با چندین نفر سواره به طرف آنها رفتند و فرمود: چه اراده دارید، گفتند: امیر به ما امر کرده یا بیعت کنید و یا مهیای جنگ باشید، عباس فرمود: فرصت دهید تا به عرض برسانم برگشت و جریان را به عرض امام رسانید.

یک شب مهلت:

امام (ع) فرمود: برگرد به سوی آنان اگر ممکن است امشب را مهلت دهند تا نماز بخوانیم در این شب و طلب آمرزش کنیم خدا می داند که من دوست می دارم نماز و تلاوت قرآن را و بسیاری دعا و طلب مغفرت را. و ابن سعد مهلت داد و گفت تا تصمیم به تسلیم بگیرید و امام در جواب فرمود: مرگ با عزت بهتر از زندگی با ذلت است.

پس از جریان مهلت یک شبه کار عطش در خیام بالا گرفت کودکان به زحمت افتادند، امام امر فرمود به ابوالفضل که با پنجاه نفر به طرف شریعه بروند و آب بیاورند از جمله همراهان نافع بن هلال بود وقتی به شریعه رسیدند عمروبن مسروق آنها را دید و گفت: برای چه آمده اید نافع گفت: برای آب بردن آمده ایم  گفت: هر قدر می خواهید بنوشید ولی ممکن نیست بگذاریم آب ببرید نافع گفت: به خدا قسم ما نمی توانیم آب بخوریم در حالی که اطفال حسین تشنه اند، عمرو گفت: ما را برای همین کار اینجا گزارده اند نافع و همراهان وارد شریعه شدند و مشکها را پر کردند و بیرون آمدند زد و خورد در گرفت حین غروب آفتاب ابی مخنف و سپر عباس اصغر جوان 21 ساله یکی از پسران امیرالمومنین شهید گردید و عده ای هم از دشمن کشته شدند آب را با مشقت به خیمه ها رسانیدند.

امان آوردن شمر برای پسران ام البنین در شب عاشورا:

چون شب شد و هوا را تاریکی گرفت شمر عقب خیمه های آل الله آمد و گفت: خواهرزادگان ما کجایند؟ عباس و برادرانش کجایند؟

اباالفضل اعتنائی نفرمود، امام فرمود: گرچه فاسق است پاسخ او بدهید، عباس رفت و گفت: چه می گوئی؟ شمر گفت: شماها بچه های خواهران مائید، برای شما امان آورده ام بی جهت خود را به کشتن ندهید.

فرمود: لعنت خدا بر تو و بر امان تو ما را امان می دهی و پسر پیغمبر را امان نمی دهی و امر می کنی که در اطاعت ملعونین و اولاد ملعونین وارد شویم چنین چیزی نخواهد شد هرگز، شمر به حال یأس برگشت.

امام (ع) پس از نماز مغرب رو به قبله نشسته بود خواب کوتاهی حضرت را فرا گرفت، پس از لحظه ای بیدار شد، خواهر را طلبید و فرمود: خواهر اکنون جدّم را با پدر و مادر و برادرم دیدم در کنار حوض کوثر به حال انتظار من بودند،جدم فرمود: ای حسین به همین زودی نزد ما خواهی آمد، این سخن را زینب شنید ضجّه زد و با صدای بلند گریه نمود و یقین کرد که برادرش کشته می شود، امام (ع) فرمود: خواهر صدا بلند نکن این قوم ما را شماتت کنند، دست بر قلب زینب گذاشت و با تصرف ولایتی او را بردبار نمود سپس دستور داد کرسی گذاشتند تمام اصحاب و بنی هاشم را جمع کرد تا سخنرانی نماید.

متفرق شدن در شب عاشورا:

و فرمود: آنگاه ای مردم ندانسته اقدام به جنگ و شهادت ننمائید این قوم که در اینجا جمع شده اند به جز ریختن خون من مقصدی ندارند لذا من عبای خود را بر سر می کشم هر که می خواهد برود و پیمان و بیعتم را از او برداشتم اما در این نزدیکی ها نباشید که صدای غریبی مرا بشنوید و هر کس بماند بداند که به درجه رفیع شهادت می رسد.

به روایتی 350 نفر و یا 750 نفر دسته دسته خارج شدند به طوری که نوشته اند تا شب عاشورا عده ای که به همراه امام در کربلا بودند به هزار نفر می رسید.

لذا فقط مخلصین ماندند، یعنی آنهائیکه تربیت یافته مکتب امام بودند و فضیلت و انسانیت آنان را وادار کرد که شربت شهادت بچشند تا در تمام ادوار دنیا میلیاردها بشر بیاید و برود و ببیند چنین انسانها هم پیدا می شوند و حجت و نمونه باشند برای کلیه بشر که فقط همین خور و خواب و شهوت و ریاست دو روزه دنیا نیست تکامل انسانی و رسیدن به مقامات معنوی او را منصرف از مادیات می کند، امام برای این عده معدود ثابت قدمان دعا فرمود و مقامات آنان را در بهشت نشان داد، لذا هر یک از اینها مشتاق رسیدن به مقام خود شدند و بر یکدیگر در روز عاشورا سبقت می گرفتند و هر شخصی هم در مقابل مزارشان قرار می گیرد می گوید: پدر و مادرمان فدای شما مردان راه حق و حقیقت که اگر صد بار کشته شوید باز آرزوی شهادت دارید، ای کاش من هم همراه شما بودم و رستگار می شدم.

یک یک از برادران و بعد فرزندان عقیل و بعد اصحاب، مسلم بن عوسجه و سعید بن عبدالله و زهیر بن قین و دیگران برخواستند و آمادگی و جان نثاری و حمایت خود را نسبت به حضرتش گفتند که امام (ع) فرمود : من اصحابی باوفاتر از اصحابم ندیدم.

در آن شب هم به زمزمه و مناجات و تضرّع پرداختند، گاهی به رکوع و سجود و گاهی به تلاوت قرآن مشغول بودند، در این غوغا 32 نفر از لشکر عمر سعد ملحق به لشکر امام شدند، از آن میانه حرّبن یزید ریاحی بود با پسر و غلامش با یک حالتی رقت بار غلاف شمشیر به گردن و پای برهنه به طرف خیام آل الله آمدند و اجازه خواستند حضرت توبه آنان را پذیرفت، سپس اجازه جنگ خواستند و پس از شهید شدن حُرّ، امام بر بالینش آمد و فرمود: تو همانطور که مادرت نام نهاده آزاده هستی، در دنیا و در آخرت هم سعادتمندی.

بعضی نوشته اند در آن شب قاسم بن حسن (ع) به خدمت عموی بزرگوارش رسید و عرض کرد: فردا چه کسانی کشته می شوند؟ امام فرمود: ای فرزند برادر، جوانان همه کشته می شوند، قاسم سوال کرد آیا من هم کشته می شوم؟ فرمود: کشته می شوی، کشته شدن در نظر تو چگونه است؟ قاسم عرض کرد: به جان خودت از عسل شیرین تر، آنگاه امام کیفیت جنگ فردا را بیان فرمود.

پس از ختم مجلس و رفتن اصحاب به خیمه های خود امام به خیمه خود آمد و این اشعار را تکرار می فرمود:

یا دَهراُفٍ لَکَ مِن خَلیلِ               کَم لَکَ بالاِشراقِ وَ الاَصیلِ

امام سجاد (ع) می فرماید: گریه گلوی مرا گرفت خودداری نمودم، اما عمه ام زینب بی تابی کرد، دامن کشان به خدمت امام رفت و گفت: کاش مرگ من در می رسید و این روز را نمی دیدم، گویا امروز جدّ و پدر و مادر و برادرم از دنیا رفته اند طوری اشک می ریخت که امام را به گریه آورد خواهر را نشانید و دست تلطف بر سر او کشید و فرمود:اگر بنی امیه قصد من نمی کردند، از حرم جدم دور نمی شدم، خواهر جان این گریه را بگذار برای بعد و شکیبائی داشته باش، اهل زمین می میرند و اهل آسمان باقی نمی مانند مگر آن خدائی که جهان را به قدرت خود آفریده، جد و پدر و مادر و برادرم بهتر از من بودند در مصائب آنها صبر کردی، در اینگونه موارد باید به رسول خدا تأسی کنیم. و دستور فرمود خیمه ها را نزدیک هم کنند و طنابهای آنها را به هم بندند.